मगरहरुको नयाँ वर्ष मकर सकराती

मौलिक संस्कृतिको रूपमा मगर समुदायले माघे सकराती,चैते दशैं,मंसीरे पुर्ने, भूम्यापूजा, वैशाख पूर्णिमा, साउने सकराती आदि चाडपर्व मनाउने गर्दछन् भने भाषिक रूपले मगरले बाह्र मगरात (मगर ढुट), अठार मगरात (मगर खाम/पाङ) र मगर काइके भाषा बोल्ने गर्दछन्।जातिभित्रका वर्ण रुपहरु हेर्दा आले,थापा र राना भित्र चार चार बर्ण गरेर बाह्र वर्ण अनि तिनीहरुका उपवर्णका रुपमा रहेको थर कसैको एकसय सोह्र कसैको एकसय उन्नाइस र एकसय छत्तीस गरी करीब
३६६ थरका मगर रहेको मगर जानकारहरु बताउँछन्।

मौलिक कला–संस्कृतिका हिसाबले मगरमा सोरठी,ख्याली, कौडा, मारुनी, पैँस्यारु, टप्पा, घाँटु, यानीमाया आदि नाचगान प्रचलित छन् । माघे सकराती चाड विशेषतः चेली तिहारकोे रूपमा मनाइन्छ । नयाँ यामको सुरुवात आजकै दिनदेखि उभौली सुरु भई साउने सकरातीमा समापन भई सोही दिनदेखि उधौली सुरु हुने प्रचलन छ ।

यस पर्वमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनी सबैले बिहानको पहिलो प्रहरमा मूल र धारालाई जमरा र पाटीले सजाउने साथै नुहाइधुवाइ गरेर महिलाले मूलको पानी र जमरास्वरूप जौको पात लिएर घरको ‘धुरी खाँबो’मा पूजा गर्ने गर्छन् ।

आजका दिन छोरीचेलीलाई माइतीका तर्फबाट दाजुभाइले पूजा गर्छन् ।पश्चिमतिर चामलको सेतो टीका र जौको फूल लगाई दक्षिणा अनि आशिर्वाद पनि दिने प्रचलन छ ।तर,पूर्वेली मगरहरुले भने रातो टिका नै लगाउँछन्।

छोरीचेलीलाई वन तरुल गिठ्ठा, भ्याकुर, पिडालु, घरतरुल, रोटीसहितको परिकार मिसिएको ‘मिस्रा’ दिने गरिन्छ ।

घरमा आएका चेलीलाई घरमै र आउन नसकेका छोरीचेलीलाई उनीहरु कै घर–घरमा पठाइदिने गरिन्छ । मिस्रा भनेको तरुल, गिठ्ठा, भ्याकुरको परिकारहरु, भुजौरी, खिचडी, घिउ मिश्रित परिकार हो ।

यस चाडमा मौलिकरूपले भैलो खेल्ने, पुतली नाच्ने, सिस्नो खेल्ने, पिङ खेल्ने आदि गरिन्छ ।

सांस्कृतिक हिसाबले यस चाडदेखि कौडा नाचको सुरुवात गर्ने र मादल, बाजाहरु (चर्को आवाज निकाल्ने बाजागाजा) बन्द गर्ने गरिन्छ । यसै दिनदेखि बेँसीबाट लेकतिर बसाइँ सर्ने गरिन्छ ।

newskiran.com

newskiran.com

You May Also Like